Tamriel ırkları içerisinde Dunmer halkı, en ilginç dini yolculuğa sahip ırkların başında geliyor. Elflerin Summerset adasına yerleşmesinden sonra, Daedrik Prenslere daha rahat tapınabilmek için Boethiah’ın önderliğinde yola çıkan Chimer toplumu Morrowind’e gelir. Kendilerine has yeni bir kültür meydana getiren ve aşırı dindar olan bu halk, tanrıları reddeden Dwemerların komşusu olur. Azura, Boethiah ve Mephala üçlüsünün etrafında gelişen yeni Chimer kültürü, Lorkhan’ın Kalbinin keşfiyle komşularıyla tartışma yaşayacak ve bir kez daha değişim geçirecektir. Değişimin öncüsü de Tribunal olarak anılacak olan yarı tanrılardır. Sadece dinleri değil görünüşleri de değişen Chimerler artık Dunmer diye anılır. Daedrik Prens inancının yerini de Tribunal tanrıları alır. Çağlar boyu hakim inanç olan Tribunal Tapınağı, Morrowind oyunuyla kendisini ortaya çıkaran Kızıl Dağ yüzünden yıkılacaktır. Kızıl Dağ Tribunal Tapınağı’nı yok ederken, günümüzde Yeni Tapınak diye adlandırılan ve en güncel Dunmer inancını doğuracaktır.
Bu içerikte de Chimer ve dolayısıyla Dunmer halkının dini macerasını ele aldım. Tribunal, Daedrik Prensler veya Vivec gibi tek bir konuya odaklanmak yerine, Dunmer halkının tarih içerisindeki dini değişimlerini öğreneceğiz. Ama Dunmerların kaderini belirleyen ve sürekli kökten değişim geçiren inançlarına geçmeden önce, videoyu beğenmeyi, kanala abone olmayı, yorum yazmayı ve ekrana bir tane de öpücük kondurmayı unutmayın.
Resdayn’a Göç
Elder Scrolls’un elfleri, kadim elf anlatısında bahsi geçen efsanevi Aldmeris kıtasında ortaya çıkar ve Summerset adasına göç ederler. Yeni memleketlerinde de farklı inanışlar yüzünden ileride bölüneceklerdir. Fakat şimdilik bu dönemdeki elflere Aldmer denir ve tek bir millettirler. Elf inancında atalara veya ecdatlara saygı büyük öneme sahiptir. Aedrik tanrılara da aslında bu yüzden ibadet ederler. Çünkü onların inancına göre evreni yaratanlar elflerin atalarıdır. Bir zamanlar tanrı olan ecdatları, zamanla nüfusları çoğaldığı için kanlarındaki tanrılık vasfı da her nesilde giderek azalır.
Varlığı şaibeli olan Aldmeris’ten Summerset’e geldiklerinde eski geleneklerini aynen muhafaza ederler. Tüm elfler eşittir, bir elfin atası tüm elflerin atasıdır. Summerset adasına Kristal Kuleyi bütün bir elf topluluğu olarak inşa etmeye başlarlar ve bu kule, elf zarafetinin ve kudretinin simgesi olacaktır. Buraya dikkat, belli bir kral veya şahsın onuru için değil, tüm elflere yönelik yapılmıştır. Bu egaliteryan düşünce yapısı zamanla değişecektir.
Nüfus arttıkça farklı sosyal tabakalar da oluşmaya başlar. Ve kaçınılmaz olarak bu tabakanın üstünde bulunan tırnak içerisinde soyluların ataları, alt tabakadakilerin atalarına kıyasla daha değerli hale gelir. Üst soylu sınıfta yer alan elflerin ataları da daha fazla rağbet gördüğü için bunlara zamanla tanrı gibi tapınılır. Syrabane gibi elf tanrıları örneğin bu gruba girer. Bunun dışında sıradan elf halkı da kendi dedelerine büyük saygı gösterir, ama bunlar Syrabane gibi kitleler tarafından topluca saygı görülmediği için sadece ferdi olduğu aile tarafından yad edilir.
Meydana gelen sınıflaşmaya bir grup elf tepki gösterir ve kendilerine Psijicler ismini koyarak Artaeum adasına çekilirler. Psijicler halen daha günümüzde varlığı devam eden çok kadim bir büyücü tarikatıdır. Bunlar ayrı bir ırk oluşturmaz ama elflerin eski usullere sadık kalması gerektiğini savunurlar. Onların ayrılığı da gelecekte gerçekleşecek olan elf göçlerinin kıvılcımıdır.
Kısaca bu ecdada saygı meselesi, Elder Scrolls elflerinin inançlarının genel çizgisini oluşturur. Bazı elf grupları buna Daedrik Prensleri de dahil eder. Onlara göre prensler de dolaylı olarak evrenin yaratılışında rol almıştır ve prensler de elflerin atasıdır, bu yüzden prenslere de ibadet edilmesi gerektiğini savunurlar. İşte bu ana ayrım yüzünden elf toplumu arasında çatlaklar oluşur. Ve Chimer adı verilen grup, Daedrik prens Boethiah’ın yönergeleri doğrultusunda ve Chimerlerin manevi lideri Veloth’un önderliğinde Summerset’ten göç etmeye karar verir. Rotaları da Resdayn’dır, yani günümüzdeki Morrowind.
İyi ve Kötü Daedralar
Chimerler Daedrik prenslere ibadet eder ama bu bütün prenslere aynı seviyede saygı gösterdikleri anlamına gelmiyor. İyi prensler dedikleri Azura, Boethiah ve Mephala, Chimer inancının üç sac ayağıdır. Bunlar en çok saygıyı hak eden ve en yaygın şekilde tapınılan tanrılar. Boethiah sayesinde Chimerler özgürce ibadet edebilecekleri topraklara göç eder. Mephala’nın cinayet teknikleri sayesinde göç ettikleri Morrowind’in zor koşullarında hayatta kalmayı öğrenirler. Azura sayesinde de tek yumruk olup birlikte yaşamayı öğrenirler.
Bir de Sıkıntı Hanelerinin Dört Köşesi lakabını taktıkları dört tane de kesinlikle uzak durulması gereken Daedrik Prensler bulunur. Bunlar da Sheogorath, Malacath, Molag Bal ve Mehrunes Dagon’dur.
Veloth’un liderliğini üstlendiği halkının ibadet yöntemleri yasaklanmaya çalışılınca göç ederler. Onların göçünü Trinimac adındaki tanrı önlemeye çalışır. Ama bir şekilde Boethiah, Trinimac’in girişimlerini boşa çıkarır ve Trinimac’i lanetleyerek Malacath’a dönüşmesine sebep olur. Malacath, Chimerlerin ibadet özgürlüğünü engellemeye çalıştığı için sakınılması gereken tanrıdır.
Sheogorath için çok bir şey söylemeye gerek yok. Mahallenin delisi Sheogorath Chimerlerin zihinsel dayanıklılığını test eder.
Yanarlı dönerli Mehrunes Dagon ise Morrowind’in lavlı ve yaşaması zor yapısıyla özdeşleştirilir. Yıkımın, yangının ve depremin tanrısı Chimerler için hayatta kalmayı zorlaştırır ve sabrı sınayan tanrıdır.
Tecavüzcü Molag Bal ise Chimer soyunun kan bağını ve gen havuzunu bozmayı amaçlar. Safkanlığı ve aile bağlarını korumak için Molag Bal’dan uzak durulması gerekir.
Chimerlerin göç ettikleri dönemdeki ana inanç sistemi genel itibariyle bu şekilde.
Yeni Vatan Morrowind
Morrowind’e gelen Chimerlerimiz burada yalnız değildir. Hiç bir tanrıya ibadet etmemeyi seçen Dwemerler burada yaşamaktadır. Veloth, Chimer ırkını Morrowind’e getiren kişiyse, Indoril Nerevar da Morrowind’de organize olmalarını sağlayan kişi olacaktır.
Azura’nın seçilmişi olan Indoril Nerevar, Hortator unvanıyla Chimer hanelerinin tek lideri olur. Hortator ise sıkıntılı zamanlarda Chimer halkına önderlik etmesi için olağanüstü yetkilerle donatılan kişidir. Chimerler yeni topraklardaki komşuları Dwmerler ile sıkıntılı ilişkileri olmuştur. Sorunların asıl kaynağı ise Morrowind’deki Vvardenfell adasının tam ortasında bulunan Kızıl Dağ’da, Dwemer ırkının Lorkhan’ın Kalbini bulmasıdır. Dwmer ırkı, kalbi kullanıp kendilerine tanrımsı bir varlık yaratma planları kurar. Aşırı dindar Chimerler ise ültimatom verir. Neticede Dwemer ırkı kalbi kullanmaya karar verir ve Chimerler de cevap olarak savaş açar.
Savaşın detayına fazla girmiyorum, bunun yerine sonuçlarına odaklanacağım. Meşhur Dwemer mimarı Kagrenac, ürettiği aletleriyle kalbi kurcalarken bütün Dwemer ırkı yeryüzünden yok olur. Savaşın en ateşli noktasında Chimerler, kalp ile baş başa kalır. Bu noktadan sonra yaşananlara dair kesin bir bilgi yok denebilir. Azura’nın şampiyonu ve Chimerlerin lideri Indoril Nerevar, kalbi ne yapacaklarına dair karar verme amacıyla Azura ile görüşmek için ayrılır. Kalbi koruması için yakın dostu Voryn Dagoth’u görevlendirir. Bu sırada Indoril’in danışma meclisi olan Tribunal üyeleri kalbi kullanıp kendilerini tanrı yapmaları teklifinde bulunur. Olayların neticesinde Indoril Nerevar öldürülür, Voryn Dagoth kalbin muazzam gücü karşısında kafayı sıyırır, Tribunal üyeleri olan Sotha Sil, Vivec ve Almalexia ise kalbi kullanarak kendilerini yaşayan tanrılara dönüştürürler.
Tribunal Doğuyor
Indoril Nerevar’ı kimin öldürdüğü şaibeli. Artık tanrı olan Tribunal, Indoril Nerevar’ı Voryn Dagoth’un öldürdüğünü iddia eder. Fakat çok büyük ihtimalle Indoril’in katilleri Tribunal. Çünkü Indoril kalbin kullanımına karşıydı, ve Tribunal da onu ortadan kaldırarak amacına ulaştı. Bu konuda çok fazla teori var, yine konudan sapmamak amacıyla teorilere dalmıyorum. Gelelim Chimerlerin yeni dinine.
Chimer halkının Daedrik Prenslerden Azura, Boethiah ve Mephala’ya tapındığından bahsetmiştim. Kendilerini tanrı yapan Tribunal, artık bu prenslerin yerini almaya hazırlanır. Tabi bu geçiş süreci hızlıca olmaz. Halkına yardım etme amacıyla böyle bir şey yaptıklarını söyleyerek tepki çekmemeye çalışırlar. Yeni Tribunal Tapınağı da bu üç Daedrik prense ibadetin üzerine kurulur.
Boethiah’ın yerini Almalexia, Mephala’nın yerini Vivec, Azura’nın yerini ise Sotha Sil alır. Tribunal’ın iddiasına göre bu üç Daedrik prens, Chimer halkını Tribunal’ın tanrılığa erişmesi için hazırlamış. Artık işlem tamamlandığı için prenslere ibadet etme devri bitmiştir ve asıl tapınmaları gereken Tribunal’a tapınma vakti gelmiştir. Yeni tanrılarımızın iddiası bu şekilde. Bu inanca da Tribunal Tapınağı deniyor.
Peki tüm bunlar olurken Daedrik Prenslerimiz olan biteni çekirdek çitleyip izliyor muydu? Tabi ki de hayır. Halkı ve şampiyonu elinden alınan Azura deliye döner. Tribunal ve Chimer ırkını bu davranışları yüzünden lanetler. Chimerlerin altın sarısı derileri kararıp grileşir ve artık Dunmer yani Kara Elf olarak anılırlar. Azura üstüne bir de kehanet patlatır. Gelecekte bir gün Indoril Nerevar’ın reenkarnasyonu gelecek ve Tribunal’ı yok edecektir. Kehanetin ne zaman gerçekleşeceğine dair zaman vermez, bu sayede Tribunal sürekli diken üstünde olacaktır.
Şimdi şunu sorabilirsiniz, Azura manyak mı niye üç dangalak yüzünden bütün ırkı lanetledi? Chimerlerin lanetlendiğini söyleyenler Tribunal. Altı üstü ırkın rengi değişti, açıkçası çok da lanetlik bir durum yok.
Tribunal’ın tanrılık iddialarına herkes inanmaz. Onların katil ve sahte tanrı olduğunu söyleyen Kara Elflerin göçebe grubu Ashlanderlar eski inançlarını muhafaza eder. Fakat Kara Elflerin geri kalan büyük çoğunluğu Tribunal’ı tanrı olarak kabul eder. Bunlar da şehirli Kara Elflerdir.
Tribunal Tapınağı
Şimdi de yeni dinin örgütlenme şekline bakalım. Şehirli Kara Elflerde hane sistemi yaygındır. Dönemine göre beş ya da altı büyük hanenin Morrowind’de sözü geçer. Bunların altında da küçük haneler bulunur. Bu haneler gerek politik gerekse ekonomik kazanımlar elde etme amacıyla Tribunal inancını kabul eder. Militarist karaktere sahip olan Redoran hanesi, Tribunal’ın askeri kolunu oluşturur. Indoril Hanesi tapınağın rahipler sınıfına çöreklenir ve Tribunal Tapınağı’nın çoğu rahibini bu haneden çıkartır. Büyücü Telvanni Hanesi ne etliye ne sütlüye karışır, he deyip geçiştirir. Kendilerine karışılmadığı sürece yeni dine ses çıkarmaz. Hlaalu Hanesi ekonomik ayrıcalıklar alır ve dini kabul eder. Dres Hanesi de köle ticaretinin devamı sözünü alır ve onlar da ses çıkarmaz.
Haneler kendi işlerine geldiği için Tribunal ile işbirliğini uygun görürler, ve bu sayede şehirli Dunmerlar arasında Tribunal inancı yaygınlaşır. Şimdi de ibadet yöntemlerine göz atalım.
Dini Pratikler
Tribunal Tapınağı devrinde ecdada saygı devam eder. İrili ufaklı her Dunmer hanesinin kendi aile kabri vardır. Ailenin vefat eden üyeleri yakılıp külleri burada muhafaza edilir. Çok varlıklı olmayan alt sınıftakilerin külleri ise bir nekropolis olan Necrom şehrine nakledilir.
Birey öldüğünde sadece fiziken yok olur, ruhu hala yeryüzündedir ve küllerinin bulunduğu yerin civarında dolanır. Böylece yaşayan akrabalar mezarı ziyaret ettiğinde rahmetlinin ruhunu çağrılabilir. Ruh yeryüzünde kaldığı için bir miktar büyü gücü de barındırmaktadır. Bu güçle bazen kan bağı bulunan akrabalarına destek çıkabilirler.
Aile kabri geleneği Tribunal gücünü kaybetmeye başladığında değişim geçirecektir. Kızıl Dağ’da çıkan Kavruk hastalığını önlemek için dağın etrafı ruhgeçit adı verilen bir bariyerle örülür. Ve Tribunal, bütün ölülerin küllerini bu bariyerdeki mezarlıklara nakledilmesini emreder. Bu sayede ölülerin ruhani güçleri, bariyeri destekleyecektir.
İyiliksever Tanrılar
Tribunal tanrıları tanrılığı zorla elde etmiş olabilirler, ama Dunmer halkının faydasına işler yaptıklarını da söylememiz lazım. Örneğin Akavir kıtasından gelen istilacılar Morrowind’e ayak bastığında, Vivec tanrısal güçlerini kullanarak sel yaratır ve işgalci orduları imha eder. Almalexia halkına musallat olan hastalıklara şifa bulur, çocuk hikayeleri yazıp genç nesle öğütler verir. Sotha Sil de Dunmerların başkenti Mournhold’u istila etmeye çalışan Mehrunes Dagon’ı önler. Fanilerin düzlemine girmeye çalışan kötü niyetli Daedrik Prenslere ayar verir.
Tribunal şovuna devam edip halkının iyiliği için hizmetlerde bulunur. Tüm bunlar olurken ara sıra Lorkhan Kalbi’ne uğrayıp güçlerini şarj etmeyi unutmazlar. Bu bilgi önemli çünkü ileride kalbe erişimleri engellenecektir.
Şimdi bu söylediklerimden sonra aslında Tribunal’ın kötü olmadığını, gerçekten iyi niyetli tanrılar olduğunu düşünebilirsiniz. Durum pek öyle sayılmayabilir. Baar Dau adında dev bir meteor Morrowind’e çarpmak üzereyken Vivec Efendi tanrısal güçleriyle meteoru durdurur. Meteoru yok etmek yerine havada asılı kalmasına müsaade eder. Ve eğer bir gün Kara Elf halkı Tribunal’a tapınmayı bırakırsa meteorun yere çakılacağını açıklar. Adam alenen kendi halkını tehdit ediyor. Bir taraftan iyilik yaparken, bir taraftan da tehditler savurmayı ihmal etmiyorlar.
Muhalif Rahipler
Tribunal zamanla aba altından sopa göstererek kendilerini tanrı olarak Dunmer halkına büyük ölçüde kabul ettirirler. Göçebe Dunmer halkı Ashlanderların onlara inanmadığını söylemiştim. İnanmayan bir grup daha var: Muhalif Rahipler.
Bu rahipler adı üzerinde, Tapınağın doktrinlerine muhalif olan kişiler. Tribunal tapınağının rahipleri olmalarına rağmen gizli ve ayrı bir tarikatlar. Tribunal’ın tanrılığa erişme konusunda yalan söylediklerini iddia ediyorlar. Yaklaşımları Ashlanderlar ile benzer denebilir, ama Tribunal’ı tamamen reddetmiyorlar.
Tribunal tanrılaştığında bunu nasıl yaptıklarını halka anlatmadılar. Yani “biz Lorkhan’ın Kalbinden güç çekip kendimizi tanrı yaptık vohehey” demediler. Muhalif rahipler bu gerçeği sorgulamaktadır.
Muhaliflerin karşı çıktığı bir diğer önemli nokta da tapınak hiyerarşisinin tamamen politik güçlerin eline geçmesi. Hiç bir dini kalifikasyonu olmayan çok sayıda rahibin, sırf güçlü hanelerin elemanı diye makam mevki sahibi olmasına muhalifler karşı çıkıyor. Bu rahiplerin dini amaçlarla değil, kendi hanelerinin çıkarları için hareket ettiklerini öne sürüyorlar. Ayrıca tapınağın askeri kolu olan Ordinatorlerin orantısız güç kullandığını ve artık düzeni sağlamaktan ziyade tamamen tapınak içerisindeki yozlaşmayı örtbas etmeye çalıştığını da söylüyorlar.
Muhalif rahipler bunları sorgular sorgulamasına ama tapınakta büyük bir etkiye de sahip olamazlar. En azından şimdilik…
Tribunal’ın Sonu
Dunmer halkına binlerce yıldır önderlik yapan Tribunal’ın sonu Morrowind oyunuyla gelecektir. Indoril Nerevar’ın, Lorkhan’ın Kalbinin başına muhafız olarak diktiği ve kalbin gücünden deliren Voryn Dagoth geri gelir. Voryn Dagoth, artık Dagoth Ur ismini alır, yani Dagothların Birincisi. Kalbi ele geçirip Dwemerlerin planını uygulamaya koyar, yani tanrımsı bir robot oluşturmaya başlar. Kalbe erişimi kesilen Tribunal da yavaş yavaş gücünü yitirir.
Tribunal tanrı olup Daedrik prenslerin yerini aldığında hatırlarsanız Azura Chimer halkını lanetlemiş ve bir kehanette bulunmuştu. Indoril Nerevar’ın reenkarnasyonu yani Nerevarine gelecek ve Tribunal’ı yok edecektir. Tarihte çok sayıda sözde Nerevarine gelmiştir, bunlar sahte mehdi-peygamberler gibi Nerevarine olduklarını iddia eden müptezellerdir. Fakat Morrowind oyunuyla asıl Nerevarine, yani biz oyuncu geliriz. Almalexia, Sotha Sil ve Vivec için iftar saati yaklaşmıştır.
Bizim asli görevimiz Dagoth Ur’u ve kalbi yok etmektir. Azura’nın kehanetini gerçekleştirmek içinse faaliyete geçtiğimizde gücü iyice azalan Almalexia kafayı sıyırıp Sotha Sil’i öldürür, ardından oyuncuya saldırır. Almalexia’yı da oyuncu öldürür. Geriye Vivec kalır. Vivec de bize yardım ettikten sonra arazi olacaktır.
Velhasılı kelam Tribunal yok olur, onlarla beraber Tribunal Tapınağı da krize girer. Neyse ki çare Sarıgül değil, Muhalif Rahiplerdir.
Yeni Tapınak
Tribunal Tapınağı Morrowind oyunundan sonra yıkılınca Muhalif Rahipler bayrağı devralır ve Skyrim’in geçtiği Dördüncü Çağ’da Yeni Tapınak adında yeni bir inanç sistemi kurulur. Bu tapınak, eski Chimerlerin ecdatlara saygı duyma ve üç iyi Daedrik Prense tapınma geleneğini geri getirir. Tribunal tarafından kovuşturulan Ashlanderlara itibarları geri verilir. Doğru yoldan sapmadıkları için bu topluluğun değeri artar ve Dunmer gençlerine rol model olurlar.
Yeni inanış, bir önceki yeni inanış gibi eskisini yerle bir etmek yerine onun üzerine kurulur. Yani Tribunal lanetlenip ocak dışı edilmez. Bunun yerine saygı duyulan Dunmer azizleri kategorisine alınır, fakat tanrı sıfatıyla da anılmazlar.
Dunmer halkının tarihi süreçteki dini macerası bu şekilde. Skyrim oyunu itibariyle Yeni Tapınak inancı devam etmekte. Kül renkli elfleri bakalım gelecekte hangi maceralar bekliyor.